Niepozorne ciasteczka z maszynki, smakują wybornie, a jeśli ktoś lubi kruche, to jest to crème de la crème kruchości i aż dziw bierze, że ten smak – umami, lekko orzechowy i ta niewykła kruchość pochodzą z… wieprzowiny. Mowa o ciastkach ze szpyrek.
Przepis na ciastka ze szpyrek jest doskonałym przykładem zaradności i inwencji rolników, którzy wykorzystywali w 100 procentach wszystko co rodziła ziemia i co pochrząkiwało w chlewikach, w myśl tak modnej obecnie zasady „zero waste” – „bez śmieci”. Z tej gospodarskiej zaradności wywodzą się przepisy na wybitne potrawy w kuchniach całego świata, w tym nasze ciastka ze szpyrek. Ich renomę potwierdza miejsce na Liście Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wpis na listę nastąpił w marcu 2013 roku, a wniosek złożyło Koło Gospodyń Wiejskich w Ustroniu Lipowcu.
Na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa możemy przeczytać: Mieszkańcy Ustronia pamiętają, że ciasteczka ze szpyrek były wypiekane jeszcze przed II wojną światową, jednak z literatury wynika, że na terenie Śląska Cieszyńskiego wypiekano je wcześniej, tzn. na przełomie XIX i XX wieku. Ciasteczka ze szpyrek były jedną z wielu potraw wigilijnych. Po świniobiciu przed świętami Bożego Narodzenia ze słoniny robiono smalec. Smalec dłużej pozostawał świeży, jeśli był czysty, czyli bez szpyrek. Stąd też wzięła się konieczność przecedzania stopionej słoniny przez durszlak. Na durszlaku pozostawało to, co było w pewnym sensie niedobre, a czysty smalec przelewano do 10-litrowej kamionki, w której mógł być przechowywany nawet przez pół roku. Aby nic się nie zmarnowało, mieszkańcy Śląska Cieszyńskiego – głównie terenów Wisły i Ustronia – zaczęli wypiekać ciastka ze szpyrek.
Monika Niemiec
CIASTKA ZE SZPYREK
Składniki:
15 dkg zmielonych szpyrek (skwarek wieprzowych),
30 dkg mąki pszennej,
12 dkg cukru pudru,
1 paczka cukru waniliowego,
0,5 paczki proszku do pieczenia,
2 żółtka,
1 jajko,
szczypta soli,
1/8 litra kwaśnego mleka bądź jogurtu.
Przygotowanie:
Jajka wyrabiamy z cukrem. Dokładamy pozostałe składniki i dobrze mieszamy. Ciasto odkładamy do lodówki na 1 godzinę. Ciastka formujemy przez maszynkę do
mięsa ze specjalną foremką. Ciasto można też rozwałkować i wykrajać foremkami. Pieczemy w rozgrzanym piekarniku do zrumienienia.
przepis pochodzi ze strony Śląskie Smaki
CIASTKA ZE SKWARKAMI
Składniki:
0,5 kg mąki
0,25 dkg skwarek (z ok. 1 kg słoniny świeżej)
3 żółtka
1 kopiata łyżka masła
2 łyżki wody lub kwaśnej śmietany
1 łyżeczka proszku do pieczenia
1 szklanka cukru
szczypta soli
Przygotowanie:
Słone wytapiamy, powstałe swarki studzimy na sicie, następnie dobrze odsączone przepuszczamy przez maszynkę do mięsa na średnich oczkach. Łączymy z resztą produktów, zagniatamy w kule i dajemy do lodówki na ok. 2 godz. Następnie przepuszczamy ciasto przez maszynkę z odpowiednią nakładką. Formujemy ciasteczka. Pieczemy w temp. 180-200 oC ok. 15-20 min do zarumienienia.
przepis od Małgorzaty Lebiody-Barys