Co naprawdę łączy i dzieli Polaków oraz Czechów, dlaczego stereotypy potrafią zdominować wzajemne postrzeganie sąsiadów i jak wygląda codzienność po obu stronach Olzy, o tym w piątek wieczorem, w Kawiarnii Amfiteatr rozmawiali Wojciech Dominiak z autorką Izabelą Wałaską.
Na spotkaniu poruszono temat kulisów powstania książki „(Pół)prawdy i mity o Polakach i Czechach”. Autorka przy znała, że impulsem do jej napisania była nasilająca się przed laty fala negatywnych opinii o Polakach w Czechach. W mediach i przestrzeni publicznej Polacy często byli oceniani przez pryzmat uproszczonych wyobrażeń, a nie rzeczywistych doświadczeń. Książka miała być odpowiedzią na ten obraz i próbą pokazania Polaków z innej, bardziej pozytywnej perspektywy.
Ciekawostką jest, że książka została napisana naprzemiennie w dwóch językach.
– Język czeski wygląda na bardziej zwarty i oszczędny w formie, a polski wydaje się bardziej ekspresywny – zwrócił uwagę Wojciech Dominiak.
Sama autorka podkreślała, że publikację trudno jednoznacznie sklasyfikować.
– To nie tylko książka o relacjach polsko-czeskich, ale również pamiętnik, opis własnych doświadczeń – tłumaczyła. Inspirację czerpała z życia na Zaolziu, później w Pradze oraz wieloletniej pracy z Czechami, zarówno jako tłumaczka, ale i prowadząca indywidualne lekcje języka polskiego i nie tylko. Autorka wspomniała również o trudnościach związanych z wydaniem książki, którą sfinansowała z własnych środków. Choć w Polsce spotkała się z dużym zainteresowaniem czytelników i księgarń, to w Czechach znalezienie wydawcy i źródeł dystrybucji okazało się znacznie trudniejsze.
Podczas spotkania nie mogło zabraknąć wzmianki o różnicach kulturowych. Zdaniem autorki Polacy są bardziej otwarci i gościnni, chętnie zapraszają do swoich domów, podczas gdy Czesi wolą spotkania poza domem, traktując własną przestrzeń bardziej prywatnie. Zwróciła również uwagę na charakterystyczny dla Czechów dystans, ale i swobodniejsze podejście do życia.
Padły również pytania z widowni, w tym o Zaolzie. Autorka zauważyła, że historią rodzimego dla niej regionu interesuje się stosunkowo niewiele osób spoza niego. Sami mieszkańcy skupiają się przede wszystkim na teraźniejszości i codziennym życiu, nie lubią poruszać drażliwego tematu.
Spotkanie poświęcono także stereotypom. Jak zaznaczyła Wałaska, przez lata Czesi często nie dostrzegali zmian zachodzących w Polsce. Dopiero w ostatnich latach coraz częściej zauważają rozwój gospodarczy kraju i jego atrakcyjność, a obraz Polaków stopniowo się zmienia.
Rozmowa dotyczyła także czeskiej kultury i codzienności. Izabela Wałaska opowiadała o tradycji oglądania bajek w okresie świątecznym, o specyfice czeskiego podejścia do religii oraz o licznych pułapkach językowych.
– Z pozoru podobne słowo, ale jedna kreseczka, sprawia, że słowo znaczy już co innego – tłumaczyła. W języku czeskim wiele słów brzmi podobnie do polskich, ale ma zupełnie inne znaczenie, a nawet niewielki znak może całkowicie zmienić wymowę i sens wyrazu.
Na zakończenie spotkania uczestnicy mieli okazję porozmawiać z autorką indywidualnie oraz otrzymać dedykację w zakupionych egzemplarzach jej książki.
Wiktoria Jakubiec